צמח צדק הקדמון עג

ודל. וה' ינחני בדרך אמת על פי ראיות והוכחות מתלמוד ופוסקים בשכל הנבדל. ולא יסמכו על הוראתי בהיתר האשה הזאת אם לא שישכימו עמי תלתא בעלי הוראה גדולים ומפורסמים אשר שמם הולך וגדול. ואהיה להם כסניף על השורש וכענף ולא יבדיל: גופא דעובדא הכי הוה בעל האשה הזאת מרת הענדל היה נקרא רבי זלמן מק"ק אויסטרליץ והיה רגיל לסחור בארץ הגר בעיירות הסמוכות לכפר כגון עיר גאלי"ץ. ועיר האליט"ש. והיה ניכר באלו העיירות לבני העיר כי היה רגיל בהם מאד. ויהי היום עבר דרך ק"ק גידונג והלך לעיר האליטש שרחוק מק"ק גידונג דרך פרסה אחת ודעתו היה לחזור אחר איזה ימים ולא חזר וחקרוהו אחריו כמה ימים וחדשים ולא נודע דבר עד אחר זמן מה מצאוהו: וזהו אשר העידו עליו בק"ק גידונג: ביום ב' ו' טבת תט"ל העיד כמ' יהוד' ליב בן שלמה כ"ץ בתורת עדות בעונש אליו"ע בב"ד וז"ל בלשון אשכנז. עש איז צו מיר גקומן הגזלן חנה אינ' צו מיר גיזאגט עש זיינן דארטן אין וואלד גוים די דען יהודי האבן גיפונדן דער דר שלגין איז גיווארין דער שלמן פון סלאפקויי (פירש דבריו דער זלמן פון אויסטרליץ) בין איך גיגאנגין צו זיא האבן זיא מיר משיב גיוועזין גיא צו יענים ער ווערט דיר שון זאגין ווארום מען האט אים צו גיזאגט י"ב זהובים אדומים ווען מאן אים ווערד גיפינדין. בין איך גיגאנגן צו דען חנה האט ער גיפאדרט כ"ה ר"ט האט ער משיב גיוועזין דער דניאל האט מיר וועלין געבין י"ב זהובים אדומים האב איך אים גיפראגט וואש מיינשטו אז דוא אזו פיל פאדרשט וער ווייש אז ערש איז. האט ער מיר משיב גיוועזין איך וויל מיין האלז געבן ווען ערש ניט איז. האב איך גיפראגט וואו אראן קענשטו אום פיל לייכט איז דער יהודי ניט האט ער מיר משיב גוועזן אזו איין קלייד האט ער אן אז וויא יהודים טראגין מיט דיא הרפלצו. (דהיינו ציצית) האב איך גיזאגט איך האב אויך איינש אן. והשיב ניין איך קען דז זיינש איש שווארץ טונקיל אונ' ער האט אן גיטראגין אזו. ווס קאן איך אים אן דען קראגין האב איך גיפראגט להגזלן איך האב אויך איין קראגין והשיב לו הגזלן ניין זיין קראגין האט שיפקיז. (פירש דבריו שפיצליך) אונ' דוא אראן קאן איך אים עכ"ל. וגם האט כמר יודא ליב כ"ץ הנ"ל גיזאגט בזה הלשון איך האב אים גם כן אן קראגין דער קענט אז ערש איז וגם אן זיין בארט איין שווראץ שטיק בארד איז נאך דוא גיוועזן האב איך קענט אז ערש איז. וגם הגיד כמר ליב כ"ץ הנ"ל איך האב אים אן פנים ניט רעכט קענן אן זעהן רק פון ווייטן מחמת דז איך איין כהן בין. עד כאן לשונו. שוב ביום ו' עשרה בטבת תט"ל העיד כמר דוד בן מהר"ר יודא הלוי בפני הב"ד בתורת עדות בעונש אליו"ע: וז"ל בלשון אשכנז. וויא איך הין קומן בין אונ' די גוים האבין אין אויז דעם וושיר גיצוגין האב איך ניט אנדרשט קענן דר קענן אז אן זיין פנים וגם אן זיין בארט אז ער איז רבי זלמן הי"ד בין איך מיט גיגנגין האב איך אים דען קראגין פין זיין האלז אראב גינומן אונ' דא איז ער. וגם האט ער נאך אן זיך גיהאט איין שטיק סרדקי"ל נעגיל ברוין מיט ציצית דאז האב איך אויך גיקענט אז ער האט פלעגין אן צי טראגין. עד כאן לשונו ביום הנ"ל: שוב ביום ה' כ"ט תמוז תט"ל שאלו הב"ד לכמר דוד הלוי הנ"ל שנית לבאר דבריו היטב במה הכירו והעיד בתורת עדות באליו"ע וז"ל בל"א. דו איך בין הין קומן זיינן בוימר אוף אים גלעגין זיין אן גזיכט איז מיר קענטליך גוועזין רק זיין בארט האט ער נאך גיהט גלייך אז בייא זיין לעבן. אבר קיין שטירן ניט. דהיינו דיא הוט פון דיא שטירן איז איין וועק גוועזין. וגם דיא הויט פון דיא נאז איז אוך ניט דא גוועזין אז איינר דער אזו לאנג אין וושיר ליגט אבר הכרת פנים האב איך אן אים גיהאט אז ערש איז מחמת דען בארט. עד כאן לשונו ביום הנ"ל: שוב העיד כמר יהודא בן יעקב בתורת עדות באלי"וע ביום ו' עשרה בטבת תט"ל וז"ל בל"א. באותו היום וויא מן האט רבי זלמן הי"ד אויז דען וושיר גינומן איז ער מיט גריני בוימר גיוועזין צו גידעקט האב איך דיא גריני בוימר פון אום איין וועק גינומן האב איך אים דער קענט אן זיין פנים. וגם אן זיין בארט אז ערש איז דען איך האב אים בייא זיין לעבן וואיל גיקענט איך האב מיט אים גיהאנדלט וגם. האט ער זיין נעגל ברוין סרדקי"ל איין שטיק אן גיהאט מיט ציצית. עד כאן לשונו ביום הנ"ל: שוב ביום ה' י"ט טבת תאי"ו יו"ד לפ"ק העיד כמר שלמה בן יודא כ"ץ בפני ב"ד בת"ע באליו"ע. וז"ל בל"א. איך האב פון בעל שלשים זיין שרייבר גיהערט דז דער רצחן דען מן האט דן גיוועזין צו גאליץ דז ער האט מודה גיוועזין אוף דער ערשטי עינוי דז ער האט י"ב רציחות גיטאן י"א גוים או די צוועלפטי רציחה האט ער אונ' דער בושפסקי פון קאפשין גיטאן זיינן מיט אננדר גיוועזן אונ' דער בושפסקי האט זיך פר בארגין אונ' איך האב דען יהודי ממית גיוועזין אונ' דער נאך האב איך אונ' דער בושפסקי מיט אננדר גיטראגין צו דער סטרואי אונ' האבן אים אונטר דעם אייז גישטעקט. אזו האט דער שרייבר גיזאגט במסיח לפי תומו' אונ' איך האב איך פון פיל מין גיהערט דיא דא זיינן בייא דער עינוי גיוועזין עכ"ל ביום הנ"ל. שוב העיד כמר משה בן יעקב ביום הנ"ל בפני ב"ד בתורת עדות בעונש אליו"ע וז"ל בל"א: איך האב גיהערט פון יערגיל ער איז בייא דער עינוי גיוועזין האט ער גיזאגט ער האט י"א רציחות גטאן אונ' דיא צוועלפטי רציחה איז איין יהודי גיוועזין ער אונ' דער בושפסקי זיינן פון גאליץ גנגין אונ' דער יהודי איז גאנגין פין האליטש אין גיוועזין קיגן דעם אובנט אן יום ה' האב מיר אים ממית גוועזן בייא דעם שטעג אונ' דארטן האט מען גיפונדן גם כן זייני קליידר מאנטיק זיין הוט של רבי זלמן הי"ד עכ"ל והעיד כמר משה הנ"ל דז הערל האט מסיח לפי תומו גיוועזין: שוב העיד כמר זלמן בן יששכר ביום הנ"ל בפני ב"ד בתורת עדות בעונש אם לא יגיד ונשא עונו וז"ל בל"א גוים זיינ אין דיא שטוב אניין קומן אונ' האבן אוס גיפרשט גיזאגט דער רצחן דז מען האט דן גיוועזין האט מוד' גיוועזין ער האט י"ב רציחות גיטאן אונ' דער סלאפקוואסקי יוד איז דער צוועדלפטי גיוועזין (פירש דבריו דער אוסטרליצר יוד איז גיוועזין דעד י"ב) האט דאש גיית גיזאגט איין שאד אום דעם סלאפקוואסקי יוד איז אין (שוורני פאחלי) גיוועזין פי' דבריו שהיה גבר בגוברין עכ"ל: ע"כ לשון העדים מלה במלה: העתקה מלשון אשכנז ללשון הקודש הגדת עדות של כמר יודא ליב בן שלמה כ"ץ שהעיד בתורת עדות בב"ד וכו' ביום ב' ו' טבת תי"ו טי"ת לפ"ק: בא אלי הגזלן חנה ואמר אלי ששם ביער הם ערלים שמצאו את היהודי שנהרג זלמן מאויסטרליץ והלכתי אליהם והשיבו לי לך אליו הוא יגיד לך כי אותו הבטיחו על י"ב אדומים אם ימצאו אותו. והלכתי אל הגזלן חנה ותבע כ"ה רייכש טאליר ושאלתיו למה אתה תובע כ"ה רייכש טאליר. והשיב דניאל רצה ליתן לי י"ב זהובים אדומים. ושאלתיו מה אתה סובר שאתה תובע הרבה כל כך מי יימר שהוא זה והשיב אתן את צוארי אם לא יהיה זה ושאלתיו במה אתה מכירו אולי אין זה היהודי ההוא. והשיב מלבוש